WYKŁADY Z SOCJOLOGII RELIGII part ...

ebook / download / pobieranie / do ÂściÂągnięcia / pdf

WYKŁADY Z SOCJOLOGII RELIGII part 2, Religioznawstwo, Rok II, Socjologia religii, Wykłady socjologia

WYKŁADY Z SOCJOLOGII RELIGII part 2
10.V.2011
E. Bayley
Religia implicite / religia sama w sobie

Teoria niewidzialnej religii – Luckmann

Religia implicite – Bayley

Nowa duchowość
-Masowy katolicyzm – Kalwaria
-Łączenie życia codziennego z religijnym
-Kultura konsumpcji – New Age
- od średniowiecza religia związana z działaniami typowo ludycznymi (?)
- religia vs. Pop kultura
- polska religia ludowa a aspekty np. antysemickie
- Stefan Czarnowski

wybitny socjolog; szkoła durkheimowska; zmarł w 1937 roku; „Kultura
religijna wiejskiego ludu polskiego”
- inkulturacja wyższego systemu do względnie prymitywnego
- chrześcijaństwo

strefa ludowa
- po II wojnie światowej, rok 45

70% lud polski
- katolicyzm ludowy, masowy, popularny, tudzież wiejski
- ów katolicyzm ma kilka cech zapewniających mu trwałość

Kościół stawiał na masowy lud
Cechy polskiego katolicyzmu:

Racjonalizm wyznaniowy

Nacisk na wspólnotowy wymiar kultu (gr. Lokalna, regionalna, narodowa)

Związek religii z życiem codziennym (np. w środę młodzi idą się napić pod klasztor -
:P)

Sensualizm i rytualizm
[zmysłowość religijna

święci nieomal jako żywe jednostki; sacrum musi posiadać
pewien rodzaj materializacji; wykonywanie pewnych czynności – obowiązek artefaktów;
ryt. – do kościoła po prostu musi się przyjść]

Powiązanie form kultu ze statusem i miejscem w kulturze społecznej (każdy robi
to, co do niego należy)

dzisiaj już mało obserwowalne

Tradycjonalizm (niezależnie od wymiaru teologicznego)
17.V.2011
Florian Znaniecki (PL)
William Thomas (USA)
“Chłop polski w Europie i Ameryce”

Autobiografia

Epistemologia
- listy chłopów
kursujące
przez Atlantyk – źródło poznania światopoglądu
- analiza pamiętników (wspomnienia chłopskie)
|SOCJOLOGIA CZYSTO JAKOŚCIOWA|
Jak możemy badać religię i religijność

metody jakościowe
Ale po co?
- Zawsze jest jakaś metoda
- Metodę dobieramy do tematyki, pytań
- nie ma zlej metody – socjologia jest kumulatywna
- pytanie badawcze ma mieć jakiś cel
- musimy wiedzieć, po co chcemy pogłębić swoją wiedzę

wg P. Bergera:
…zainteresowanie
teoretyczne
Badanie jakościowe nie zawsze jest adekwatne do teraźniejszości
Socjologia ilościowa
(badania statystyczne itp.)
Mimo teoretycznego nastawienia socjologicznego, badania mają charakter praktyczny
Do tej pory istotne jest drugie praktyczne stosowanie badań

Instytucje kościelne

cel: polepszenie działalności itp.
Tradycja francuska: socjologia religijna (socjologie religieuse)
Pragmatyczne, praktyczne badania
| książka Leger
Gabriel Le Bras
zm. 1970 roku
- lata 30-te badania religijne we Francji, orientacja empiryczno – socjologiczna (badanie
jednostek w parafii)
Parafia – katolicka, podstawowa jednostka organizacyjna
Bliższe geografii rel. Niż socjologii – wy. USA (WTF?)
Francja: najstarsza córa Kościoła
Działalność misyjna (okres kontrreformacji) – pamiątki misji
Le Bras badał:
- które mniemanie jest bliższe prawdy
- żywotność religijną, mierniki

jak szybko po urodzeniu niemowlę jest chrzczone, czy dzieci
uczęszczają na katechizacje, czy nowożeńcy przystępują do komunii w trakcie ślubu, czy
chorzy przyjmują ostatnie namaszczenie, czy wierny jest gotów poświęcić życie za religię.
Ilość i sytuacja wiernych – parafia:
Bardziej żywa parafia – brak dominacji kobiet
Tzw. Praktyki podstawowe (chrzest, komunia ..), Najlepszy miernik (autentyczność!)
Badania autentyczności:

Konformiści sezonowi – przyjmują raz dane sakramenty

Praktykujący – praktyki cykliczne, powtarzane, Wielkanoc, Boże Narodzenie

Gorliwi – pobożni, komunia raz w tygodniu..

Powstrzymujący się od praktyk
METODY JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE POWINNY SIĘ UZUPEŁNIAĆ!
- grupa praktykujących od połowy XIX wieku topnieje szybciej niż od rewolucji; coraz mniej
normalnych
katolików
- po przeprowadzce do Paryża, ludzie ze wsi stają się konformistami sezonowymi
- w dużych miastach tworzą się enklawy wierzących
Le Bras uważa, że tak jest w każdym społeczeństwie
Uchwycenie tempa dechrystianizacji, odkościelnienia
Charles Glock i L. Stark

Religia I społeczeństwo”
Przedstawienie własnej koncepcji religii empirycznych – zwyciężyła w badaniach
Religia –
zinstytucjonalizowany system jedności i praktyk..
Badania prowadzone w USA
*Obszary wspólne dla tradycji religijnych:
Np. wymiar rytualny
Tzw. Koncepcja wielowymiarowa, multidymensjonalna (5 obszarów, dymensji, wymiarów)
1.
Wymiar doświadczeniowy (emocje lub doświadczenie kontaktu z transcendencją
osobową lub bezosobową)
2.
Wymiar ideologiczny
3.
Wymiar rytualny
4.
Wymiar intelektualny
5.
Wymiar konsekwencyjny (świeckie skutki przekonań religijnych, wpływ religii na życie)
W Polsce:
1974 rok „Socjologia religii” ks. Władysława Piwowarskiego

pionier badań empirycznych w
polskiej religijności; modyfikacja koncepcji Glocka i Starka
Wg Piwowarskiego: w trakcie badań należy uwzględnić kontekst kulturowy!
- w Polsce tak naprawdę sensownie da się badać tylko katolicyzm
- przedmiotem badań może być tylko religia zinstytucjonalizowana – tylko na to pozwalają
nam narzędzia (każdy był na początku związany z instytucją)
- odniesienie do rzeczywistości pozaempirycznej (transcendencji)
Operacjonalizacje mierzy się na pomocą parametrów lub wskaźników (tj. dymensji)
Piwowarski dodał:
6.
Globalny stosunek do wiary – deklaracja wiary ( element zaczerpnięty z tradycji
francuskiej)
Parametry mierzymy za pomocą wskaźników/indykatorów
Wskaźnikiem w rytualności jest np. częstotliwość chodzenia do kościoła
Ideologiczna walka (20 ciosów Piwowarskiego)
Religijność vs. Ateizacja
Irena Borowik – w/w model przydatny do badania polskiego społeczeństwa, ale krytykuje to,
iż w takim modelu nie mierzą się nowe religie
M. Grabowska – krytykuje wielowymiarowe parametry, postuluje badania na kategoriach
samej wiary (większe uwzględnienie perspektywy etnicznej?)
G. Babiński – opiera się na koncepcji Pawluczuka: „religia to to, co człowiek uzna za religię”
Religijność to po prostu sposób życia
Na które sfery życia religijność ma największy wpływ
Zależności religii między życiem świeckim
Badania jakościowe mają się nijak do badań ilościowych
Nie da się uogólnić badań
Badania jakościowe religii cechą jednostki
Badania ilościowe religii cechą instytucji
- wynik porównania koncepcji religijności i badań wg Babińskiego
Badania (strategia)

Autoidentyfikacja rel.

Wiedza i uczestnictwo w praktykach

Postawy religijne i doświadczenia

Społeczne aspekty aktywności religijnej
Problemy / słabości

Interpretacja odp. Na pytania

Adekwatność wskaźników do dymensji
Respondenci o różnym poziomie wykształcenia
Autosugestia (koherentność, spójność) – tendencja do zawyżania systematyczności udziału w
mszach
7 stopniowa skala (interwałowa) – od wierzących i praktykujących do niewierzących i
niepraktykujących
Zdaniem Baumanna:
My myślimy, że badamy religijność, a tak naprawdę stoimy przed
autoprezentacją albo autooceną