WYDAWNICTWA

ebook / download / pobieranie / do ÂściÂągnięcia / pdf

WYDAWNICTWA, ARTYKUŁY - ELEKTRYKA, ARTYKUŁY 5, WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZE [ROK LXXII] [2004] NR 3

Wysokonapięciowe
ograniczniki przepięć
ploatacją aparatów ograniczających przepię-
cia w sieciach elektroenergetycznych.
W autorskim wstępie czytamy:
„Książka ta
została napisana na podstawie licznej bib-
liografii (ok. 600pozycji), przede wszystkim
referatów konferencyjnych i artykułów
w czasopismach naukowych, w tym 27
pozycji stanowiących dorobek własny auto-
ra. Opisano również różne zagadnienia
istotne dla niezawodności ograniczników
przepięć, np. palność materiałów polimero-
wych stosowanych w konstrukcji ogranicz-
ników i hermetyzacji osłon.
Zamiarem autora było zwięzłe opisanie
zagadnień i podanie licznej literatury ułat-
wiającej Czytelnikowi dalsze studia ".
W poszczególnych rozdziałach Autor pre-
zentuje:
• We wstępie - historię wdrażania ogranicz-
ników beziskiernikowych w systemach elektro-
energetycznych, wraz z przeglądem literatury
zagranicznej i krajowej w ostatnim dwudziesto-
leciu.
• Rys historyczny rozwoju ograniczników
• ewolucję zastosowań urządzeń ochronnych,
iskierników i ograniczników iskiernikowych
w instalacjach i sieciach elektrycznych.
• Współczesne beziskiernikowe ograniczniki
przepięć, wyposażenie dodatkowe - rozwój kon-
strukcji warystorów, rozwój konstrukcji i rodza-
jów osłon ograniczników oraz ich wyposażenia
dodatkowego.
• Warystory karborundowe i tlenkowe - tech-
nologię, właściwości i mechanizm przewodzenia
węglika krzemu oraz warystorów tlenkowych.
• Charakterystyki ochronne ograniczników
• reakcję na przebiegi falowe i powstawanie
indukcyjnych spadków napięć.
• Materiały konstrukcyjne osłon - właściwości
następujących materiałów: porcelany elektrote-
chnicznej, szkliwa, kauczuku silikonowego, ży-
wic epoksydowych, kauczuku EPDM, betonu
polimerowego, gumy oraz palność polimerów.
• Uszkodzenia ograniczników wywołane przez
prądy udarowe, udary wielokrotne i próby zwar-
ciowe.
Krystian Leonard Chrzan: Wysokonapięcio-
we ograniczniki przepięć. Dolnośląskie Wyda-
wnictwo Edukacyjne, Wrocław 2003
WYSOKONAPIĘCIOWE)
OGRANICZNIK!
PRZEPIEC
Monografia poświęcona wysokonapięcio-
wym ogranicznikom przepięć jest adreso-
wana do studentów, kadry naukowej wy-
ższych uczelni oraz specjalistów, którzy
w swojej pracy zawodowej zajmują się eks-
Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów
Wydział Elektryczny
Politechnika Śląska w Gliwicach
ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W KONFERENCJI
W dniach 7-9 czerwca 2004 roku
w Hotelu Golębiewski w Wiśle odbędzie się konferencja naukowa z cyklu
AKTUALNE PROBLEMY W ELEKTROENERGETYCE
APE'04 - Południe
nt.
Elektroenergetyka polska w Unii Europejskiej
Konferencja rozpocznie się sesją panelową pt.
Europejski rynek energii elektrycznej i jego porównanie z
doświadczeniami amerykańskimi.
W kolejnych dniach obrady będą koncentrować się wokół trzech grup tematycznych:
• Analiza serii black-oufów jako podstawa do wypracowania nowoczesnej doktryny bezpieczeństwa elektroenergetycznego
• Analiza przygotowywanych zmian rozwiązań na rynku energii elektrycznej w Polsce z punktu widzenia bezpieczeństwa
zasilania odbiorców • Generacja rozproszona jako czynnik zwiększenia niezawodności dostaw energii elektrycznej do
odbiorców.
Osoby zainteresowane uczestnictwem w obradach Konferencji prosimy o kontakt z organizatorami:
dr inż. Franciszek Buchta - Sekretarz Organizacyjny
Politechnika Śląska
tel. 0602365780
e-mail: f.buchta@epc.pl
dr inż. Michał Szewczyk - Sekretarz Naukowy
Politechnika Śląska
tel. (32) 237 1268, 237 1481, fax (32) 237 1268
e-mail: mike@iesu.polsl.gliwice.pl
50
WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE • ROK LXXII • 2004 nr 3
• Degradację elektryczną warystorów - procesy
starzenia przy napięciu przemiennym, stałym
i przepięciach impulsowych.
• Oddziaływanie środowiska otaczającego wa-
rystor i wyładowań niezupełnych - wpływ gazów
redukcyjnych, oleju, wilgoci, wewnętrznych wy-
ładowań niezupełnych oraz fizyczne modele
starzenia warystorów.
• Hermetyzację - przenikanie wilgoci i gazów,
uszczelnianie połączeń spoczynkowych, metody
badania szczelności i przenikalności wilgoci,
próby szczelności ograniczników.
• Diagnostykę ograniczników - metody pomia-
ru temperatury, metodę kompensacyjną, metody
pomiaru prądu (całkowitego, harmonicznych
prądu, składowej czynnej).
• Modelowanie ograniczników - modele elekt-
ryczne warystorów i ograniczników, rozkład
napięcia wzdłuż kolumny warystorów, oblicze-
nia cieplne, dyskretne modele termoelektryczne,
wykorzystanie metod numerycznych.
• Narażenia środowiskowe - oddziaływanie
temperatury, wilgotności, mgły, opadów, zabru-
dzeń i ich właściwości oraz testowanie ogranicz-
ników w warunkach naturalnych i w laborato-
rium.
• Zasady doboru i montażu ograniczników
• metodę uproszczoną i dokładną oraz pod-
stawowe wskazówki montażowe.
• Próby ograniczników i ich wpływ na koor-
dynację izolacji - wymagania normy PN-IEC
99-4.
• Ograniczniki liniowe - rozwiązania nowo-
czesne i tradycyjne stosowane do ograniczania
przepięć, ograniczniki w liniach średniego napię-
cia, absorpcję energii przepięć, ochronę odgro-
mową i ograniczniki w liniach wysokich napięć,
wskazówki instalowania ograniczników linio-
wych.
• Inne zastosowania ograniczników - do linii
kablowych i linii prądu stałego, warystory w wy-
łącznikach i bezpiecznikach oraz aparatach elek-
trycznych, rezystory liniowe, sterowanie pola
elektrycznego, czujniki.
Książka napisana jest przystępnym języ-
kiem technicznym oraz ma czytelną szatę
graficzną. Rysunki urządzeń, wykresy oraz
ilustracje fotograficzne prezentujące zasa-
dy działania są przejrzyste i zrozumiałe.
Drobnym utrudnieniem w korzystaniu z bo-
gatej literatury, zamieszczanej na zakoń-
czenie każdego rozdziału, jest brak spisu
alfabetycznego autorów.
Opracowanie to, wraz z obszerną biblio-
grafią, którą prezentuje, jest doskonałym
źródłem wiedzy dla wielu specjalistów
ochrony przepięciowej.
Niezawodność
francuskiego systemu elektroenergetycznego w 2002 roku
Tesseron J.M.: Bilan 2002 de la surete du
systeme electriąue
francais.
REE (Paris) 2003
nr 11. Opracował - Witold Bobrowski.
Jest to już drugie, kolejne sprawozdanie
roczne organizacji RTE, powołanej w roku
2000 do nadzorowania francuskich sieci
przesyłowych (RTE - Reseau du Transport
d'Electricite).
Przez niezawodność systemu elektroener-
getycznego określa się jego zdolność do:
- zapewnienia normalnego działania sys-
temu,
- ograniczenia liczby drobnych awarii oraz
uniknięcia wielkich awarii,
- ograniczenia skutków dużych awarii,
gdy one wystąpią.
Zużycie energii elektrycznej we Francji
pozostaje stałe w stosunku do 2001 roku
i wynosi 448,7 TWh. Przepływ fizyczny
energii elektrycznej w sieci wyniósł jednak
512,3 TWh i zwiększył się o 1,8% w sto-
sunku do roku 2001. Jest to spowodowane
zwiększeniem eksportu energii elektrycz-
nej oraz jej wymiany z zagranicą, które to
wartości osiągnęły 76,8 TWh.
Warunki klimatyczne były w ciągu roku na
ogół sprzyjające prawie na terenie całej
Francji. Jednakże silne burze, które wy-
stąpiły w nadmorskiej części północnej
Francji pod koniec października spowodo-
wały znaczne zabrudzenia izolatorów osa-
dami solnymi. Zwarcia spowodowane
przez te osady były przyczyną częściowych
wyłączeń na podstacjach 400 kV de Gav-
relle i Weppes oraz całkowitego wyłączenia
podstacji 400 kV de Mandarins. Spowodo-
wało to przerwanie połączenia elektroener-
getycznego pomiędzy Francją i Anglią na
kilka godzin.
We wrześniu podobnie gwałtowne burze
nawiedziły południowo-zachodnią część
Francji. Spowodowały liczne zwarcia,
a w rezultacie zakłócenia w dostawie ener-
gii elektrycznej, spowodowane działaniem
zabezpieczeń linii przesyłowych.
Liczba zwarć (na 100 km) w sieciach przesyłowych
Napięcie sieci
[kV]
Lata
2000
3
9
12
21
2001
3
8
11
18
2002
2
7
8
16
400
225
90
63
nymi (szron, lepiący się śnieg, deszcz,
wiatr, zabrudzenia itp.) oraz 2% uszkodze-
niami materiałów (kabli podziemnych, linii
napowietrznych, podstacji). Pozostałe 16%
zwarć było spowodowanych różnymi przy-
czynami: przez rośliny i zwierzęta, przez
użytkowników, akty wandalizmu oraz
z nieznanych powodów.
Rozważając liczbę zarejestrowanych zwarć
na 100 km, można zanotować ich stabiliza-
cję dla sieci o napięciu 400 kV oraz
225 kV. Natomiast obniżanie się liczby
zwarć w liniach 90 kV oraz 63 kV można
wiązać z ogólnym zmniejszaniem się liczby
wyładowań atmosferycznych obserwowa-
nych ostatnio we Francji.
Przeprowadzono też analizę przyczyn wy-
łączeń w roku 2001 niektórych linii dwu-
torowych, w przypadku zmiany kierunku
przepływu energii. Sprowadzały się one do
konieczności wymiany niektórych elemen-
tów elektronicznych. Uzyskano dosyć dob-
re rezultaty, gdyż od tego czasu wyłączenia
są rzędu 1% liczby zmian kierunku prze-
pływu energii. Prowadzone są dalsze bada-
nia uzupełniające.
W liniach o napięciu znamionowym
400 kV w 2002 roku zanotowano 40 ano-
malii (22 spowodowane zostały uszkodze-
niami elektrycznymi oraz 16 powstało z in-
nych przyczyn). Wpisuje się to w tendencję
malejącą w ciągu ostatnich pięciu lat (68
w roku 1997, 63 w roku 1998, 52 w roku
1999,45 w roku 2000 oraz 54 w roku 2001).
Przyczyny technologiczne i funkcjonalne
stanowią 53% anomalii i ich poziom pozo-
staje niezmienny od trzech lat, spadł nato-
miast udział czynnika ludzkiego z 25% do
13%.
Przedstawione dane świadczą o dobrym
stanie niezawodności francuskich linii elek-
troenergetycznych, z tendencją do dalszej
poprawy.
W roku 2002 w elektroenergetycznych sie-
ciach przesyłowych we Francji zanotowano
łącznie 10296 zwarć (dla porównania:
11580 w roku 2001 oraz 12500 w roku
2000). Spośród tych zwarć 60% było spo-
wodowanych uderzeniami piorunów, 22%
innymi trudnymi warunkami atmosferycz-
Krzysztof Woliński
WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE • ROK LXXII • 2004 nr 3
51